Kalendarz Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Profesora Jarosza

Maj 2026

• 

  

  1
  

  

  

  1 maja - imieniny obchodzą: Jeremiasz, Jakub, Józef

  Święto Pracy – Zielona herbata – zdrowie pochodzące ze starożytnych Chin

  Dużo o niej napisano, ale warto przypominać o jej zdrowotnych walorach w dobie narastających epidemii otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2, nowotworów złośliwych i chorób neurodegeneracyjnych. Samo jej picie nie jest oczywiście panaceum na wyżej wymienione choroby, ale wiele badań naukowych wykazało, że jej codzienne picie (od 2 do 5 filiżanek) może istotnie zmniejszyć ryzyko zachorowania na wiele chorób.

  Pochodzi ona z południowych chin. Starochińskie przekazy podają, że prozdrowotne właściwości zielonej herbaty zostały odkryte 2700 lat przed naszą erą przez wspaniałego cesarza Shen Nong’a. O właściwościach zdrowotnych zielonej herbaty decydują zawarte w niej polifenole z grupy flawonoidów np. flawanole (nazywane także katechinami) i proantocyjanidyny oraz kwasy fenolowe – stanowiące 30% suchej masy liści.

  W jaki sposób polifenole chronią nasz organizm przed rozwojem chorób?

  Są bardzo silnymi utleniaczami, redukującymi tworzenie w organizmie wolnych rodników tlenowych oraz chronią kwasy nukleinowe przed uszkodzeniami, a to zapobiega tworzeniu się komórek nowotworowych. Wiele badań wykazało, że prawdopodobnie dzięki temu picie zielonej herbaty zmniejsza prawdopodobnie ryzyko raka prostaty, piersi, żołądka, trzustki i jelita grubego. Poza tym polifenole w niej zawarte łagodzą stres oksydacyjny, który jest jednym z czynników starzenia się organizmu i rozwoju chorób neurodegeneracyjnych mózgu, takich jak choroba Alzheimera i choroba Parkinsona.

  Kolejnym istotnym działaniem prozdrowotnym zielonej herbaty jest zmniejszanie rozwoju miażdżycy poprzez hamowanie utleniania „złego” cholesterolu LDL uszkadzającego naczynia tętnicze oraz poprzez poprawianie funkcji śródbłonka tych naczyń. Napar z liści zielonej herbaty zawiera oprócz fenoli, witaminy A, C, E, B, potas, fluor, teinę oraz cynk, co również ma znaczenie dla zdrowia.

  Jak najlepiej przygotować zieloną herbatę?

  Jest na to dużo teorii. Na pewno ważna jest temperatura wody i czas zaparzania. Najlepiej zalać ją wodą o temperaturze 65–85% i parzyć ok. 10 minut.

  Pijmy zieloną herbatę na zdrowie!

• 

  

  2
  

  

  

  2 maja - imieniny obchodzą: Borys, Zoja, Zygmunt

  Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej – Jak żywienie i styl życia może chronić przed stanem przedrzucawkowym?

  Stanu przedrzucawkowego obawiają się zarówno kobiety w ciąży, jak również prowadzący ich lekarze położnicy – dlatego, że występuje dość często (ok. 8% ciąż) i może doprowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych zarówno u matki, jak i u dziecka oraz zagraża ich życiu. Objawem wiodącym jest wysokie ciśnienie tętnicze krwi tj. powyżej 140/90 mmHg, któremu towarzyszy białkomocz (obecność białka w moczu), dość często ból głowy, bóle brzucha, nudności, wymioty, obrzęki i skąpomocz.

  Do tego powikłania ciąży predysponują nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, palenie tytoniu.

  Jak zmniejszyć ryzyko tego niebezpiecznego powikłania?

  – nie dopuszczać do nadmiernego przyrostu masy ciała (nie przekraczać normy dla każdego trymestru);

  – systematycznie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi;

  – codziennie mieć aktywność fizyczną i ćwiczenia (skonsultować się ze specjalistą, jakie ćwiczenia będą najlepsze);

  – suplementować witaminę D, ale dopiero po zbadaniu jej stężenia we krwi i konsultacji z lekarzem;

  Najlepiej, żeby jej stężenie we krwi było nieco większe niż 50 ng/ml. Najczęściej zaleca się zażywanie witaminy D w dawce 2000 j.m./dobę, a u ciężarnych z otyłością do 4000 j.m./dobę pod kontrolą jej stężenia we krwi;

  – zażywać kwasy omega-3 (2 g EPA i DHA z oleju rybiego);

  – zażywać kwas foliowy (po ustaleniu dawki z lekarzem);

  – spożywać duże ilości warzyw i owoców;

  – spożywać produkty probiotyczne: kefir, maślanka, jogurt;

  – spożywać produkty z dużą zawartością błonnika (np. marchew, jabłko, fasola, pomidor, orzechy);

  – spożywać ryby co najmniej 2 razy w tygodniu;

  – nie spożywać tłuszczów trans (zawarte np. w ciastach, ciastkach, fast foodach, frytkach i produktach smażonych);

  – nie spożywać słodyczy, napojów słodzonych oraz napojów gazowanych;

  – unikać spożycia nadmiaru soli (powyżej 1 płaskiej łyżeczki soli ze wszystkich źródeł);

  – bezwzględnie nie palić papierosów i nie spożywać alkoholu.

• 

  

  3
  

  

  

  3 maja - imieniny obchodzą: Aleksander, Antonina, Maria

  Święto Konstytucji – Tyjesz i nie wiesz dlaczego? To może być niedoczynność tarczycy

  U niektórych osób, pomimo, że nie zmieniły swoich nawyków żywieniowych oraz nie zmniejszyły codziennej aktywności fizycznej, występuje stopniowy przyrost masy ciała. Jest to przyczyną frustracji, stosowania różnych „cudownych” diet, które nie przynoszą pożądanych rezultatów.

  Za tą sytuacją może kryć się niedoczynność tarczycy, będąca najczęściej następstwem przewlekłego, autoimmunologicznego zapalenia tarczycy tzw. choroby Hashimoto.

  Niedoczynność tarczycy może rozwijać się podstępnie latami, powodując poza przyrostem masy ciała wiele różnych, subtelnych objawów, których znajomość może ukierunkować nas na rozpoznanie tej choroby. Należą do nich:

  – pojawiające się często osłabienie;

  – szybkie zmęczenie po wysiłku;

  – senność;

  – zmniejszona zdolność do skupienia uwagi;

  – suchość skóry;

  – łuszczenie się skóry;

  – rzadkie owłosienie głowy;

  – wypadanie brwi i rzęs;

  – stałe uczucie zimna, a zwłaszcza marznięcie rąk i stóp odczuwalne bardziej po południu i wieczorem;

  – tendencja do zaparć stolca;

  – obrzęk powiek i twarzy;

  – zaburzenia pamięci.

  Poza tym, występuje skłonność do nadciśnienia tętniczego rozkurczowego i wolna czynność serca. U kobiet narastają zaburzenia miesiączkowania (nieregularne miesiączki, obfite krwawienia), u mężczyzn pojawia się zaburzenie libido.

  Po wielu latach objawy te prowadzą do pogorszenia jakości życia i sprawności zawodowej.

  O rozpoznaniu niedoczynności decyduje głównie zwiększone stężenia TSH i zmniejszone stężenie FT4. Ale jeśli obserwujemy u siebie niezrozumiały przyrost masy ciała i/lub któreś z powyższych objawów, koniecznie zgłośmy się do lekarza. To on pokieruje diagnostyką i leczeniem.

• 

  

  4
  

  

  

  4 maja - imieniny obchodzą: Florian, Monika, Damian

  10 złotych rad dla osób z zaparciami stolca

  Ocenia się, że około 1/5 populacji dorosłych krajów europejskich ma problem z zaparciami stolca. 20% ludzi zażywa stale lub okresowo środki przeczyszczające.

  Jeśli pojawiają się zaparcia i trwają kilka tygodni, koniecznie musimy wyjaśnić ich przyczynę – niezbędna jest konsultacja lekarska. Mogą one być objawem wielu chorób organicznych przewodu pokarmowego (np. raka jelita grubego, zwężenia zapalnego jelita) oraz niedoczynności tarczycy, choroby Parkinsona, depresji.

  Szczególnie nie powinniśmy zwlekać z konsultacją lekarską, gdy zaparciom towarzyszy obecność krwi w stolcu, chudnięcie, niedokrwistość czy gorączka (tzw. objawy alarmowe)!

  Olbrzymia większość zaparć stolca związana jest z żywieniem i stylem życia.

  Poniżej podane są porady, które mogą istotnie pomóc w zapobieganiu zaparciom lub znacznym złagodzeniu tego problemu zdrowotnego:

  1. Unikaj świadomego, stałego tłumienia aktu defekacji z następujących powodów: niechęć do wypróżniania poza domem, pośpiech, obowiązki, stres – doprowadza to stopniowo do utraty potrzeby wypróżnienia.
  2. Spożywaj dużo błonnika roślinnego zawartego w warzywach i owocach (co najmniej 0,5 kg dziennie, z przewagą warzyw) oraz w pełnoziarnistych produktach (makaron, pieczywo).
  3. Spożywaj dużą ilość płynów – powyżej 2,5 litra dziennie.
  4. Spożywaj żywność probiotyczną (np. jogurty, maślanki, kefiry, kiszonki).
  5. Zmniejsz ilość spożywanych posiłków z dużą zawartością tłuszczów zwierzęcych (mięso czerwone i przetwory mięsne – wędliny, parówki).
  6. Nie spożywaj lub ogranicz spożycie słodyczy – ciastek, batonów i produktów czekoladopodobnych.
  7. Codziennie spaceruj lub biegaj co najmniej 0,5 godziny dziennie (pozycja wyprostna powoduje lepsze przesuwanie treści jelitowej).
  8. Schudnij, jeśli masz nadwagę lub otyłość.
  9. Staraj się wypróżniać o tej samej porze dnia, w pozycji kucznej (pozycja ta ułatwia defekację!).
  10. Nie nadużywaj środków przeczyszczających (groźba utraty wrażliwości jelita grubego na stymulację).
• 

  

  5
  

  

  

  5 maja - imieniny obchodzą: Irena, Waldemar, Ireneusz

  Europejski Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych – Nigdy nie wiesz kiedy może Cię to spotkać!

  Tak, to prawda, której wiele osób sobie nie uświadamia. Biorąc pod uwagę narastającą pandemię otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia, nowotworów złośliwych czy osteoporozy należy zdać sobie sprawę, że istnieje prawdopodobieństwo, że możemy stać się niepełnosprawni i będziemy po prostu skazani na pomoc rodziny, przyjaciół i całego społeczeństwa.

  W miarę możliwości powinniśmy zarówno na szczeblu państwowym, jak i indywidualnym dbać o pełne prawo osób niepełnosprawnych do aktywnego udziału w życiu społecznym, rodzinnym oraz zawodowym. W Polsce żyje 4 mln osób niepełnosprawnych – mają oni pełne prawo, jak zdrowi ludzie, żeby pomimo ograniczeń cieszyć się życiem i rozwijać swoje zainteresowania zawodowe i pasje.

  Naszą rolą jest pomóc w zwalczaniu trudności, na które niepełnosprawni napotykają w życiu codziennym. To jest nasz moralny obowiązek. Ale warto wiedzieć i pamiętać o tym, że okazywanie empatii i pomocy innym ludziom wpływa także na nasze zdrowie psychiczne i fizyczne. Gdy pomagamy wzrasta w naszym mózgu stężenie oksytocyny oraz endorfin (nazywanych hormonami szczęścia). Powodują one zmniejszenie wydzielania hormonu stresu – kortyzolu przez korę nadnerczy. Mamy wtedy wolniejszą czynność serca, niższe ciśnienie tętnicze krwi, a w konsekwencji mniejsze ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Poza tym pomaganie innym nadaje większy sens naszemu życiu i działa przeciwdepresyjnie.

  Najwyższy czas, żeby pomaganie osobom niepełnosprawnym było po prostu częścią naszego stylu życia – zdrowego stylu życia!

• 

  

  6
  

  

  

  6 maja - imieniny obchodzą: Judyta, Filip, Jan

  Niech alkohol nie wrobi Cię w raka!

  Osoby pijące alkohol, nawet w niewielkich ilościach, narażone są na wiele chorób, z których najważniejsze są choroby nowotworowe. Należą do nich rak piersi, jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, żołądka, jelita grubego.

  Szkodliwy wpływ na zdrowie wywierają wszystkie jego rodzaje tj. wino, piwo, wódka i inne, głównie za sprawą zawartego w nim alkoholu etylowego. W wyniku jego rozkładu w wątrobie powstaje aldehyd octowy odpowiedzialny za uszkodzenie DNA i zaburzenia jego naprawy. Poza tym alkohol uszkadza błony komórkowe, zwiększając w ten sposób przepuszczalność dla wielu związków rakotwórczych np. z dymu tytoniowego.

  Dlatego też szczególnie wysokie ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych występuje u osób, które jednocześnie piją alkohol i palą tytoń.

  Należy podkreślić, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu – nie udało się jej wykazać np. w przypadku raka piersi. Nawet bardzo małe ilości 6–8 g czystego etanolu dziennie zwiększają ryzyko rozwoju tego nowotworu.

  Osoby, które nie rezygnują ze spożycia alkoholu, powinny przynajmniej istotnie ograniczyć jego spożycie tzn. do 1 drinka (ok. 10–15 g czystego etanolu) dla kobiet oraz do 1–2 drinków (10–30 g czystego etanolu) dziennie dla mężczyzn. Pamiętajmy także o drugiej ważnej zasadzie – żeby w każdym tygodniu zrobić minimum 2-dniową, ciągłą przerwę w jego spożywaniu!

  Decyzja o spożywaniu lub niespożywaniu alkoholu należy wyłącznie do nas. Ale powinniśmy mieć świadomość jego wielu szkodliwych skutków dla zdrowia, zwłaszcza ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych. Jeśli nie zrezygnujemy całkowicie z jego spożywania to przynajmniej ograniczmy jego spożycie do minimum, zgodnie z powyższymi zaleceniami.

• 

  

  7
  

  

  

  7 maja - imieniny obchodzą: Benedykt, Gizela, Ludmiła

  Jak zmniejszyć spożycie izomerów trans?

  Izomery trans charakteryzują się bardzo dużą szkodliwością dla zdrowia. Zwiększają ryzyko rozwoju miażdżycy, zawału serca, udaru mózgu, cukrzycy typu 2 oraz ryzyko zgonu z wszystkich przyczyn aż o 34%. U kobiet ciężarnych mogą przyczyniać się do przedwczesnego porodu, a u niektórych osób zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych. Mogą być także przyczyną niepłodności.

  Szczególnie dużo izomerów trans zawiera żywność typu fast food, wyroby cukiernicze i ciastkarskie produkowane przemysłowo, chipsy, frytki, większość zup i sosów w proszku oraz częściowo utwardzone oleje roślinne. Powstają one także w dużych ilościach przy długim smażeniu na olejach roślinnych.

  W codziennej diecie maksymalna zawartość tłuszczów trans nie powinna przekraczać 1% spożywanej energii tzn. w diecie o kaloryczności 2000 kcal będzie to nie więcej niż 2 g tych tłuszczów.

  Kilka praktycznych rad, żeby zmniejszyć spożycie tłuszczów trans:

  – w sklepie czytajmy etykiety i nie kupujmy produktów z napisami „uwodorniony”, „częściowo uwodorniony” i „utwardzony”;

  – margaryny twarde i masło zastąp margarynami miękkimi;

  – nie jedz zup w proszku, zastąp je zupami ze świeżych i mrożonych warzyw;

  – ciasta produkowane przemysłowo zastąp ciastami pieczonymi w domu na oleju lub margarynie miękkiej;

  – nie stosuj sosów w proszku, zastąp je tradycyjnymi sosami domowymi;

  – nie spożywaj frytek, chipsów, fast foodów;

• 

  

  8
  

  

  

  8 maja - imieniny obchodzą: Stanisław, Stanisława

  Dlaczego nie powinniśmy gwałtownie się odchudzać?

  Jeśli mamy nadmiar tkanki tłuszczowej, czyli nadwagę lub otyłość, to żeby uniknąć cukrzycy typu 2 i zmniejszyć ryzyko udaru mózgu, zawału serca czy nowotworów złośliwych, powinniśmy zredukować masę ciała. Ale nie powinniśmy odchudzać się gwałtownie. Można nawet powiedzieć – im wolniej, tym lepiej – bo nasz organizm w sposób fizjologiczny, naturalny adaptuje się do tego zjawiska.

  Redukcja w ciągu miesiąca od 2 do 4 kg (od 0,5 do 1 kg na tydzień) uważana jest za optymalne rozwiązanie. 

  Kuracja odchudzająca powinna być rozłożona w czasie na kilka-kilkanaście miesięcy. Powinniśmy nie tylko zmniejszać kaloryczność diety, ale także zwiększać aktywność fizyczną.

  Jakie są złe strony gwałtownego chudnięcia?

  Po pierwsze, zbyt duże ograniczenie kaloryczności diety powoduje, że jest ona dietą niedoborową. Wraz z dużym zmniejszeniem jej kaloryczności zmniejsza się równocześnie bardzo często spożycie błonnika, witamin, polifenoli, wapnia, magnezu, potasu i wielu innych cennych składników. Zaleca się, żeby dzienny deficyt energii wyniósł od 500 do 800 kcal, a dieta powinna opierać się na Piramidzie Żywienia i Stylu Życia tzn. zawierać warzywa i owoce, produkty zbożowe pełnoziarniste, niskotłuszczowe mleko i jego przetwory, ryby (głównie tłuste), jaja, nasiona roślin strączkowych, drób bez skóry, chude mięso oraz oleje roślinne.

  Po drugie, przy gwałtownym odchudzaniu organizm „broni” się przed nim w sposób równie gwałtowny. Dlatego nie tylko, że przestajemy chudnąć, ale wręcz odwrotnie z powrotem przybieramy na wadze i to czasami bardziej niż przed odchudzaniem. Spowodowane jest to szybkim zwalnianiem spoczynkowej przemiany materii przez nasz organizm. W uproszczeniu dzieje się to w takim mechanizmie – jelita zwiększają wydzielanie greliny (stymulującej łaknienie), a tkanka tłuszczowa wydziela mniej leptyny hamującej ośrodek sytości. W efekcie czujemy głód i nasila się pragnienie jedzenia.

  Trzecim powodem, dla którego nie powinniśmy się gwałtownie odchudzać jest to, że sprzyja ono tworzeniu się kamieni żółciowych lub zaostrzeniu już istniejącej, bezobjawowej kamicy żółciowej. W efekcie możemy mieć napady kolki żółciowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Dlaczego tak się dzieje? Po pierwsze, nie spożywając lub spożywając zbyt małe posiłki, nie stymulujemy czynności skurczowej pęcherzyka żółciowego, co doprowadza do zalegania w nim żółci i zwiększonego ryzyka krystalizacji mikrokryształków cholesterolu. Poza tym w wyniku zaburzeń metabolicznych więcej cholesterolu wydziela się do żółci, a więc jest więcej „substratu” do tworzenia kamieni cholesterolowych.

  Pamiętajmy, odchudzajmy się z głową, czyli wolno i zgodnie z zasadami Piramidy Żywienia i Stylu Życia.

• 

  

  9
  

  

  

  9 maja - imieniny obchodzą: Karolina, Grzegorz, Katarzyna

  W jaki sposób cukrzyca typu 2 zwiększa ryzyko Alzheimera?

  Cukrzyca typu 2, jak i również stan przedcukrzycowy zwiększają ryzyko choroby Alzheimera prawie 3-krotnie! Badania ostatnich lat wykazały, że otyłość w średnim wieku, powikłana cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem tętniczym, należy do najważniejszych czynników ryzyka tej choroby.

  Chorobę Alzheimera uważa się za chorobę insulinooporności mózgu, czyli występuję tutaj taki sam mechanizm jak w cukrzycy typu 2. To jest jedna z najważniejszych przyczyn postępującej neurodegeneracji mózgu i rozwoju otępienia. Insulina bowiem jest odpowiedzialna za wzrost i odnowę neuronów w mózgu. Insulina i insulinopodobny czynnik wzrostu należą do czynników neuroprotekcyjnych (chroniących komórki nerwowe) regulujących także stężenie fosforylowanego białka tau, odpowiedzialnego za rozwój tej choroby.

  Jeśli cukrzyca jest źle leczona, to podwyższony poziom glukozy powoduje, że jest ona trudniej dostępna dla neuronów oraz powoduje uszkadzanie naczyń krwionośnych i przewlekły stan zapalny, także prowadzący do zmian neurodegeneracyjnych.

  Udowodniono, że leki przeciwcukrzycowe poprawiają funkcje poznawcze także u osób z chorobą Alzheimera, nawet jeśli nie mają cukrzycy.

  Jakie wnioski płyną z tych badań?

  Po pierwsze, starajmy się nie przytyć, ale jeśli mamy już nadwagę lub otyłość to starajmy się zredukować masę ciała. Zapobieganie i leczenie otyłości oraz cukrzycy spowalnia rozwój demencji i poprawia funkcję poznawcze nawet u osób, które chorują na chorobę Alzheimera.

  Żyjmy zgodnie z zasadami zdrowego żywienia i stylu życia. Jeśli już mamy cukrzycę typu 2 to stosujmy się dokładnie do zaleceń dietetycznych, miejmy codziennie, odpowiednią dawkę aktywności fizycznej i systematycznie zażywajmy przepisane przez lekarza leki przeciwcukrzycowe.

• 

  

  10
  

  

  

  10 maja - imieniny obchodzą: Antoni, Wiktoryna, Samuel

  Gdy dręczy Cię pytanie: dlaczego źle śpisz?

  Dręczy Cię pytanie: dlaczego źle śpisz? – przeanalizujmy kilka najważniejszych elementów naszego codziennego życia, mogących być tego przyczyną i spróbujmy je naprawić.

  Po pierwsze, długość snu u ludzi jest co prawda indywidualna, ale większość z nas potrzebuje 7–9 godzin. Dlatego pamiętaj, niedobrze jest kiedy rezerwujesz na sen za mało godzin, czyli mniej niż 7 godzin, ale również, gdy masz nawyk spania powyżej 9 godzin. W jednym przypadku masz niedobór snu, w drugim zaś pogorszenie jego jakości. Więc nie przebywaj w łóżku ani zbyt krótko, ani zbyt długo (nie wyleguj się). W obu sytuacjach zwiększa się ryzyko przedwczesnego zgonu, otyłości, udaru, zawału, cukrzycy typu 2 i nadciśnienia tętniczego.

  Kolejną sprawą jest pamiętanie o bardzo ważnym mechanizmie regulującym fizjologię snu tj. gotowość do rozbudzania się w ciągu dnia oraz odczuwania senności wieczorem. Co to oznacza? Im szybciej i silniej rozbudzimy się w ciągu dnia i będziemy aktywni, tym większą senność będziemy odczuwali wieczorem. Dzieje się tak, gdy mamy prawidłowy cykl snu i czuwania. O tym decyduje zaś długość czasu poświęcanego na aktywność fizyczną i długość kontaktu ze światłem dziennym (przynajmniej 60 minut). Bardzo dobry jest spacer, bieg, rower na świeżym powietrzu, gdy jest jasno. Chodzi o to, żebyśmy się jak najsilniej „rozbudzili”, żeby wieczorem działanie melatoniny wydzielanej o zmroku było skuteczniejsze.  

  Następną grupą czynników, które powinniśmy wziąć pod uwagę są czynniki pobudzające nasz układ nerwowy. Dlatego na kilka godzin (najlepiej co najmniej 4–6) przed snem unikajmy silnych stymulatorów tj. kofeina (kawa, herbata, czekolada), alkohol, nikotyna, duża aktywność fizyczna i emocjonalna (emocjonalne dyskusję, czytanie horrorów), niebieskie światło telefonów, komputerów i telewizorów. Pamiętajmy także o zapewnieniu w sypialni trzech warunków: cicho, ciemno, nie za gorąco (18-20°C). Sypialnia nie powinna kojarzyć się z innymi czynnościami, jak jedzenie czy oglądanie telewizji.

  Jeśli wymienione rady nie pomagają i problem ze snem nie poprawia się, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Możliwe, że nasze zaburzenia snu związane są z chorobą np. depresją, nadczynnością tarczycy czy bezdechem nocnym.  

• 

  

  11
  

  

  

  11 maja - imieniny obchodzą: Filip, Franciszek, Ignacy

  Skąd się wziął jarosz i jarstwo?

  Najpierw Anglicy, a potem Niemcy użyli określenia „vegeterian” (angielski) i „vegetarier” (niemiecki) w kontekście słowa łacińskiego „vegetus” co oznaczało człowieka silnego, krzepkiego. Wcale nie od słowa „vegetabilia” oznaczającego jarzyny.

  W pierwszych materiałach źródłowych o jarstwie tj. „Rozprawy Alfreda von Seefelda” z roku 1884 zaproponowano, żeby połączyć oba określenia w jedno. To znaczy, żeby słowem vegeterian i vegetarier określać człowieka zdrowego, krzepkiego, jarego fizycznie i umysłowo, który swoją wspaniałą formę zdobywa, jak jest napisane w Rozprawie, przez „przyrodę nam naznaczonego pożywienia roślinnego”. Uważano, że owoce, zboża i jarzyny, czyli pokarmy roślinne dostarczyć mogą człowiekowi zdrowie, siłę, krzepkość i jarość.

  W języku polskim, jary człowiek to inaczej „jarosz” – ktoś krzepki, rzeźwy, zdrowy.

  Jarzyny, jary i jarosz mają za źródłosłów jar-, podobnie jak „vegeterian, vegetarier, vegetabilia, vegetus” i są wspólnego pochodzenia. W gruncie rzeczy „jarzyna” oznacza rośliny jednoroczne dla takich warzyw jak rzepa, brukiew, kapusta, marchew, ziemniaki, zboża, groch, fasola, soczewica i inne. Dlatego też przełożono nazwę „vegeterian”, „vegetarier” na określenie jarosz – człowiek krzepki, jary, wyłącznie jarzynami i owocami żyjący.

  Jaka według Alfreda von Seefelda jest dążność jaroszów – czego chcą?

  Otóż celem jarstwa jest odrodzenie ludzkości fizyczne i moralne. Dieta jarska była „powrotem z manowców sztucznego życia do naturalnego bytu”. Generalnie celem jaroszów jest dbałość o prawidłowy rozwój ludzkości, dobre zdrowie, dobrą jakość życia i postęp ekonomiczny – czyli żeby ludzie byli szczęśliwi.

  Ciekawe, że wiele z tych wszystkich wątków znalazło się w Piramidzie Żywienia i Stylu Życia Profesora Jarosza.

• 

  

  12
  

  

  

  12 maja - imieniny obchodzą: Dominik, Pankracy, Teodora

  O czym należy pamiętać, gdy ograniczamy spożycie mięsa czerwonego i jego przetworów?

  Podejmujesz decyzję o zmniejszeniu spożycia mięsa czerwonego oraz jego przetworów (wędliny, parówki, konserwy mięsne) – jak najbardziej tak! Zmniejszasz wówczas ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych (np. raka jelita grubego, żołądka) oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.

  Ale musisz przy tym pamiętać, że wraz ze zmniejszeniem jego spożycia zmniejsza się spożycie witaminy B12, co może narazić nas na niedokrwistość megaloblastyczną (z niedoboru wit. B12), a w niektórych cięższych przypadkach jej niedoboru niedoczulicę, polineuropatię, zaburzenia pamięci, pogorszenie nastroju oraz w dłuższej perspektywie choroby neurodegeneracyjne mózgu (np. choroba Alzheimera).

  W tej sytuacji zamiast mięsa czerwonego i jego przetworów spożywajmy produkty, które również są bogatym źródłem tej witaminy tj. ryby, niskotłuszczowe produkty mleczne oraz jaja.

  Produkty roślinne poza niektórymi rzadkimi gatunkami roślin (np. rokitnik zwyczajny) nie zawierają tej witaminy.

  Dlatego też osoby na diecie wegetariańskiej, a zwłaszcza wegańskiej powinny kontrolować stężenie witaminy B12 we krwi i stosować jej suplementację. Najczęściej zaleca się dawkę od 10 do 500 µg dziennie.

• 

  

  13
  

  

  

  13 maja - imieniny obchodzą: Gloria, Serwacy, Agnieszka

  Niedokrwistość z niedoboru żelaza – najczęstszy rodzaj niedokrwistości o wielu obliczach

  Niedokrwistość z niedoboru żelaza występuje u około 1,5 miliarda osób na świecie. Jest to choroba, w której szpik kostny wytwarza zmniejszoną liczbę krwinek czerwonych.

  Jakie parametry morfologii krwi wskazują na niedokrwistość z niedoboru żelaza?

  1. Mniejsza wielkość krwinek czerwonych (erytrocytów) <80fL
  2. Zmniejszone stężenie hemoglobiny (Hb) w krwince – u kobiet <12 g/dl, u mężczyzn <13 g/dl

  Najczęstszą przyczyną tego rodzaju niedokrwistości jest niedobór żelaza w diecie. Ale lista przyczyn niedoboru żelaza niezwiązanego z jego zmniejszonym spożyciem jest długa. Należą do nich choroby, w których zmniejszone jest wchłanianie żelaza (Fe) z przewodu pokarmowego (np. choroba trzewna, choroby zapalne jelita krętego i jelita czczego, zakażenia H. pylori), sytuacje, w których zwiększone jest zapotrzebowanie na Fe (np. ciąża, karmienie piersią, przewlekłe choroby nerek), utrata krwi (w przebiegu np. obfitych miesiączek, mięśniaków macicy), endometrioza, rak macicy, choroba wrzodowa, zapalenia przełyku, zapalenie nadżerkowe żołądka, choroba uchyłkowa jelita grubego, rak jelita grubego i inne.

  Kiedy powinniśmy pomyśleć o tej chorobie?

  Kiedy obserwujemy u siebie (lub u bliskich) osłabienie, zmęczenie, senność, drażliwość, trudności w koncentracji, mroczki przed oczami, szum w uszach, zaburzenia pamięci, uczucie bicia serca, pogorszenie tolerancji wysiłku, nadmierne wypadanie włosów, łamanie się paznokci, zmiany w kącikach ust (tzw. zajady), bladość powłok skórnych i spojówek.

  Objawy te często narastają stopniowo i obniżają znacznie jakość naszego życia. Szczególnie alarmująca jest sytuacja, w której występują bóle za mostkiem, zasłabnięcia, utrata przytomności. Wymagają one natychmiastowej konsultacji lekarskiej!

  Morfologia krwi jest jednym z najprostszych, najdostępniejszych i najczęściej wykonywanych badań krwi. Warto ją wykonać, gdy mamy wymienione wyżej objawy, bo szybko i w prosty sposób możemy ukierunkować diagnostykę na rozpoznanie choroby, będącej jej przyczyną. Może to uratować nasze życie (w przypadku rozpoznania nowotworu złośliwego lub krwawienia do przewodu pokarmowego lub z dróg rodnych), a w innych przypadkach poprzez leczenie rozpoznanej choroby polepszyć jakość naszego życia i zmniejszyć ryzyko jej powikłań. Nie zwlekajmy, wykonajmy morfologię krwi i zgłośmy się do lekarza.

• 

  

  14
  

  

  

  14 maja - imieniny obchodzą: Bonifacy, Maciej, Stefania

  Nie rozmawiaj, gdy mierzysz ciśnienie

  Podstawą dobrego, skutecznego leczenia nadciśnienia tętniczego krwi jest przestrzeganie zaleceń żywieniowych i stylu życia, systematyczne zażywanie leków oraz dokonywanie kontrolnych pomiarów ciśnienia w warunkach domowych.

  Pomiary te mają często istotny wpływ na dobór najbardziej optymalnego leczenia farmakologicznego przez lekarza prowadzącego, a czasami są podstawą do doraźnej interwencji przez osobę chorą – zażycie w przypadku zbyt wysokich wartości ciśnienia tętniczego (RR) leku (najczęściej kaptoprylu, podjęzykowo – uzgodnione z lekarzem).

  Dlatego ważne jest jakie są popełniane najczęściej błędy przy dokonywaniu pomiarów i jaki mają one wpływ na wartości RR.

  Zacznijmy od podstawowej zasady – Nie rozmawiajmy, gdy dokonujemy pomiaru, ponieważ powoduje to, że mamy o ok. 17 mmHg wyższe ciśnienie skurczowe oraz o ok. 13 mmHg wyższe ciśnienie rozkurczowe.

  Jeśli jest zimno, zmarzliśmy – wówczas ciśnienie skurczowe będzie wyższe o ok. 11 mmHg, a rozkurczowe o ok. 8 mmHg.

  Jeśli piliśmy alkohol to wówczas zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe będzie wyższe o ok. 8 mmHg.

  Jeśli nasze ramie jest powyżej serca (a nie na jego wysokości) o np. 10 cm, to wówczas zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe będzie wyższe o ok. 8 mmHg.

  Jeśli z kolei ramię będzie ustawione poniżej serca, np. o 10 cm to zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe będzie niższe o ok. 8 mmHg.

  Jeśli mierzymy ciśnienie w pozycji leżącej (powinniśmy je mierzyć w pozycji siedzącej) to ciśnienie rozkurczowe będzie niższe o ok. 2–5 mmHg.

  Jeśli nie podeprzemy ramienia to zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe będzie wyższe o ok. 2 mmHg.

  Na koniec pamiętajmy jeszcze o jednej rzeczy – rozmiarze mankietu. Na to powinny zwracać uwagę osoby z otyłością i osoby bardzo szczupłe. U osób z otyłością zbyt mały mankiet spowoduje, że ciśnienie skurczowe będzie niższe o ok. 3 mmHg, a rozkurczowe wyższe o ok. 8 mmHg. U osób bardzo szczupłych zaś zbyt duży mankiet da o ok. 10 mmHg niższe wartości ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego.

• 

  

  15
  

  

  

  15 maja - imieniny obchodzą: Zofia, Izydor, Wera

  Najczęstsze błędy żywieniowe rodziców w karmieniu niemowląt

  Dieta w pierwszych miesiącach życia wpływa na prawidłowy rozwój dziecka oraz na programowanie metaboliczne, czyli ryzyko rozwoju różnych chorób u dziecka m.in. otyłości. Poza tym dieta w tym okresie kształtuje preferencje smakowe w przyszłości. Dlatego warto wiedzieć jakie są popełniane najczęściej błędy w żywieniu niemowląt – wyraźnie podkreślmy – tych rzeczy nie powinniśmy robić!

  1. Zbyt szybkie zaprzestanie karmienia piersią – przed upływem 6 miesięcy;
  2. Przyjmowanie poglądu, że po 6 miesiącach karmienia piersią powinno się je przerwać;

  Nadal jest zalecane, aby kontynuować karmienie piersią i wprowadzać w ustalonej kolejności różne produkty.

  3. Zbyt wczesne – przed ukończeniem 4 miesięcy i zbyt późne – początek 7 miesiąca, wprowadzanie innych pokarmów niż mleko;
  4. Brak minimum 3-dniowego odstępu przy wprowadzaniu nowych produktów;
  5. Dopajanie dziecka wodą lub sokami przed ukończeniem 4 miesiąca życia;
  6. Brak suplementacji diety dziecka witaminą D;
  7. Dosładzanie i dosalanie potraw;
  8. Karmienie łyżeczką zanim pojawią się pierwsze ząbki;
  9. Podawanie dzieciom przetworów mięsnych (wędzonek, kiełbas, parówek) – do 3 lat nie powinno się ich podawać;
  10. Zbyt późne podawanie w diecie glutenu, ryb i jaj;
  11. Podawanie dzieciom za wcześnie tzw. produktów z rodzinnego stołu (np. kapusta, grzyby);
• 

  16
• 

  17
• 

  18
• 

  19
• 

  20
• 

  21
• 

  22
• 

  23
• 

  24
• 

  25
• 

  26
• 

  27
• 

  28
• 

  29
• 

  30
• 

  31
• 

• Styczeń
• Luty
• Marzec
• Kwiecień
• Maj
• Czerwiec
• Lipiec
• Sierpień
• Wrzesień
• Październik
• Listopad
• Grudzień